گفت در آن دسته از كتب مصور قديمى چين كه جنبهء قصه‌اى و خيالى دارد و نيز در كتب تاريخ اغلب نقاشيها به اسلوب « گومپى » است . گفت كه درين نوع ، ريزه‌كارى قلم جلوه‌گر است و در نوع ديگر پهنى قلم . فهم نقاشيهائى كه به اسلوب شيى است آسان نيست . كسى مىتواند بر رموز آن واقف شود كه با عمق فرهنگ چينى و سنت كهن و عوامل نقش آشنايى تام داشته باشد . اهميت خاص نقاشى قديم چينى در نحوهء به كار بردن رنگ مركب شبق رنگى است كه حالات مختلف را با كم‌وبيش كردن قوت رنگ مىنمايانده‌اند . در اغلب نقاشيهاى قديم رنگ سياه عامل عمده و اصلى است . در بعضى از نقاشيهاى چينى ، نقاش بىگرده ( - بيرنگ ) ، نقش آفريده است . يعنى مستقيما با رنگ فكر خود را بر پرده آورده است . مهر ، سجع مهر در هر پردهء نقاشى دست كم يك مهر به رنگ آل ( سرخ لاكى ) ديده مىشود ، شبيه آن مهرهايى كه بر فرمان سلاطين ايلخانى ايران ديده‌ايم . مهر جزء لاينفك و سند اعتبار نقاشى است . در بعضى از پرده‌ها حتى سه مهر مىبينيم . يكى از مهرها نام و نسبت نقاش است و مهرهاى ديگر معمولا براى پركردن جاى خالى صفحه و ايجاد تناسب و زيبائى . سجع مهرى كه براى زيبائى است ، عبارت است از نقل قولهاى حكيمان و شاعران و هنرمندان چينى و معمولا كلمات قصارست مثل شعر چينى كه كوتاه است و پرمعنى و پرالهام . مهرى كه نقاش و خطاط براى رقم خود اختيار مىكند ، دو نوع است : يكى مهر نام حقيقى است و ديگرى مهر نام قلمى ( مستعار ) . رقم مهر بعضى از اشخاص مهم عبارتى است بمانند سجع مهرهايى كه در ايران براى پادشاهان و رجال و علما مرسوم بود . . . و شايد اين رسم را هم ما از چينيان آموخته باشيم كه آنها مهرهايى دارند بسيار قديمىتر از آنچه ما در اسناد خود ديده‌ايم . پرسيدم قديمىترين مهر چينى از چه زمانى است ؟ متخصص مهر كنى